Archive - Jan 2017 - Хыпар

январь 27th

Кăçалхи кăрлачăн 1-мĕшĕнчен универсаллă электрон карттă /УЭК/ пама чарăннă, çапах ăна маларах илнисем карттăн юрăхлăх вăхăчĕ вĕçлениччен унпа усă курма пултараççĕ — çапла пĕлтерчĕç ЧР Информаци политикипе массăллă коммуникацисен министерстви йĕркеленĕ брифингра.

Ир тăрсан пĕр-пĕрне çепĕççĕн сывлăх сунса, чун ăшшине парнелесе, пĕр ĕмĕт-тĕллевпе шăкăлтатса пурăннине мĕн çиттĕр? Çĕр çине пĕрре килетпĕр мар-и! Мĕншĕн-ха ним çукранах шăв-шав кăлармалла? Çак тарана çитсе темĕн тĕрлĕ кил-йышпа та çывăх паллашрăм, анчах Хĕрлĕ Чутайри Чубайкинсем пек çемьепе тĕл пулманччĕ-ха. Пĕр çăвартан пурăнакан туслă мăшăр ял пурнăçĕн, йăх-несĕлĕн йĕркине тĕпчесе чăвашлăхпа халăх йăли-сăлайне, сăмахлăхне çине тăрса аталантарать. Ăс-тăнпа кăмăл-сипете пысăк тимлĕх уйăрнăран виçĕ ачи те тăван çĕре, ял-йышпа çĕршыва чунтан юратса, район центрĕнче пурăнсан та ашшĕ-амăшĕ пекех чăвашла таса калаçса çитĕнет. Лавкка таварĕнчен ытла сцена, алĕç ăсталăхĕпе, вĕренӳри, спортри, пултарулăхри çитĕнӳсемпе пĕр-пĕрне хавхалантарасси ырă йăлара. Николай Валерьевич чунĕ юрланă чухне арăмне куçран пăхса ытараймасăр: «Мĕнпе савăнтарам-ши сана, Чĕкеçĕм?» — тет çумне çупăрласа. «Эпĕ ăна кăйкăрпа танлаштаратăп», — упăшкишĕн çунса тăнине палăртать Елена Георгиевна.

Чăваш Ен сывлăх сыхлавне аталантарма сумлă тӳпе хывнă паллă çынсем — Етĕрне хулин хисеплĕ гражданинĕ Нина Яковлева тата Григорий Алексеев профессор — кăрлач уйăхĕнче 90 çул тултарчĕç.

— Гаврил Спиридонович, си­рĕншĕн иртнĕ çул мĕнпе асра юлчĕ?

— Ватăлса пыратпăр та асра юлмаллисемех пуласси иртрĕ пуль... Çырма йывăртарах ĕнтĕ. Пирĕн районăн «Çĕнтерӳшĕн» хаçачĕ нарăсăн 5-мĕшĕнче 85 çул тултарать. Йĕпреç тăрăхĕнчи литпĕрлешӳ Çемен Элкер ячĕпе хисепленет. Унта çӳренĕ калем ăстисен сăнӳкерчĕкĕсем пур манăн. Редактор сăнӳкерчĕксене пăхса Çемен Элкер килни, тĕлпулусем ирттерни пирки асаилӳ çырма ыйтрĕ. Çав ĕçе пикентĕм.

Геологсем 1978 çулта, вертолетпа Хакас автономи облаçĕнчи сĕм тайга çийĕпе вĕçсе пынă чухне, юханшыв хĕрринчи тайлăмри пĕрене пӳртпе çĕрулми анине асăрханă. Цивилизацирен 250 çухрăмра çынсем пурăннине ăнланса уçланкăна анса ларнă.

Сĕнтĕрвăрри хулинчи пирвайхи большевиксем /1917 ç./.
*Сĕнтĕрвăрри хулинчи пирвайхи большевиксем /1917 ç./.

Раççейри февральти буржуаллă-демократи революцийĕ çитес уйăхăн 27-мĕшĕнче Юлий календарĕпе киввипе 100 çул тултарать. Вăл çĕршывра тата чăваш хутлăхĕнче еплерех иртни çинчен республикăн патшалăх истори архивĕн директорĕн заместителĕ, истори наукисен кандидачĕ Федор Николаевич КОЗЛОВ каласа парать.

Чăваш халăх поэчĕ Петĕр Хусанкай хăйĕн "Çуралнă çĕршыва" сăввинче çапла çырнă:

Тавах сире, мана çĕр ачине —
Поэт туса çитернĕ çĕр-шывсем:
Чĕлхемĕр хăватне шыра-шыра
Куçа хупмасăр ларнă каçăмсемшĕн,
Асапшăн, савăнăçшăн, тÿсĕмшĕн;
Хура кун-çуллă, тĕшмĕшпе пăтрашнă
Этемлĕх тĕпĕнчен çынлăхалла —
Ăспа çиçсе тăран тÿпенелле—
Çунат хушса çĕкленнĕ кăмăлшăн;
Хура тăпра çине çарран тăрса
Пĕрремĕш хут ура ярса пуснишĕн,
Тăвар сапса тыттарнă тертлĕ, тарлă
Ыраш çăкрин чи малтанхи чĕллишĕн,
Атте-анне чĕлхипеле каланă
Чи малтанхи сăмахшăн — тав! Тавах!

январь 26th

Алексей МОСКОВСКИЙ: Юрăпа кĕтсе илер. Пин-пин чăвашăн ĕçлĕ-хĕллĕ пурнăçне тарăн шухăшлă та пуян сăнарлă юрăсемпе илемлетекен юрăç — пирĕн хăна.

Чи тĕлĕнтермĕш çĕршыв. Ыйтăм-калаçу

Аслă поэт каçару ыйтрĕ. Петĕр Хусанкай çуралнăранпа — 110 çул

Тāван чěлхене, культурăна уйрăм çын аталантармасть, малашлăх-чăвашлăх халăх кăмăлěнче, чунěнче çунатланать. Вĕрентекен тĕпелĕ

Pages