Публицист шухăшĕ

Иртнĕ кăларăмсенчен пĕринче ватă хусахсем пирки калаçу пуçарнăччĕ. Паян вара качча каяйман хĕрсен шăпи пирки калаçăпăр. Тÿрех калатăп: ку ыйту хусахсенни пекех çивĕч мар. Ĕлĕк вара чиперуксем «ват хĕр» ята илтесрен çав тери хăранă.

20 çул ытла капитализм йĕркипе пурăнатпăр тетпĕр. Капитализма эпир, ун чухнехи СССРта пурăнакансем, 1991 çулта кĕтмен туман çĕртен ăнсăртран кĕмсĕрт персе антăмăр. Куллен «аталаннă социализм» /«развитый» тесе хăпартланаканскерсем «çĕрĕшсе пыракан» /«загнивающий» капитализма сисмесĕрех кĕрсе ÿкрĕмĕр. Çав капитализм «тинĕсĕнче» вара ахаль совет çыннисенчен никам та, 100 проценчĕпех темелле, «ишсе» курман. Ачана ишме вĕрентмешкĕн тарăнрах вырăна тĕртсе янă пекех пулнă-тăр вăл — вĕренейсен ишсе тухать. Çавăнтанпах «чăмпăлтататпăр» капита-лизмра.

Тахçан кашни ялтах хăйĕн ал ăсталăхĕпе тĕлĕнтерме пултарнă çынсем пирки паян чуна ыраттарсах иртнĕ вăхăтпа çырма тивет. Чăннипех мĕн кăна ăсталамастчĕç-ши вĕсем?! Чăваш наци музейĕн Йĕпреçри уйрăмĕн картинăсен галерейинче ирттернĕ курава темиçе çул каялла ăнсăртран кĕрсе тухнăччĕ. Районти ал ĕç ăстисен тĕрлĕ япали хушшинче тĕрĕ- эреш, килте тĕртсе тунă кавирсем, кĕпе-тумтир, йывăçран савăт-сапа, хăваран çыхнă карçинккасем, çичĕ пушăт çăпати тата ытти тем те пурччĕ.

«Ыйтакан нумай, паракан сахал» тенĕ халăхра. Алă тăсса пулăшу кĕтекен, чăн та, йышлă. Хула урамĕсенче час-часах курма пулать вĕсене. Чиркÿ умĕнче те тĕмсĕлсех укçа ыйтакана тĕл пулатăн. Сусăр е ваттисем кăна мар, вăй питтисем те Турра кĕлĕ тума килекенсем ырă пулса алла кĕмĕл хурасса шанаççĕ.

Çул урлă çĕр айĕнчен каçмалли вырăн та — ыйтакансен юратнă лапамĕ. Кунашкал çĕре çывхарнă май вак укçа тÿрех хатĕрлеме юрать. /Енчĕке кайран «тустармалла» ан пултăр/.

Тăван чĕлхем çинчен сăмах хускатас килет хальхинче. Хулара мар, ялта та вырăна хуми пулчĕç ăна. Чăваш çемйисенчех «вырăс ачи» çитĕнет. Ашшĕ-амăшĕпе те, урамра та вырăсла калаçать вăл. Шкулта та анне чĕлхи кирлĕ мар ăна. Тăван чĕлхе урокĕнче ларнипех чăваш чунлă пулаймăн. Ун пирки шухăшламалли те çук. Ашшĕ-амăш калаçнине илтет-çке вăл. «Мĕн тума кирлĕ мана чăваш чĕлхи?» — пĕтĕмлетет хайхискер. «Чăвашла вĕреннипех мала каяймăн», — теççĕ аслисем те. Тăван чĕлхене вĕрентес вырăнне ачине тăрăшсах акăлчан чĕлхине хăнăхтараççĕ "интеллигентсем".

Валентина ПЕТРОВА.

Pages

Subscribe to Публицист шухăшĕ