Archive - Apr 2017

апреля 20th

Эсир сăнанă-и: хăш-пĕр ача пĕрремĕш утăмсем тума пуçласанах пултарулăхĕпе палăрать. Ыттисенчен раснарах шухăшлавĕпе, хăйне евĕрлĕ тавра курăмĕпе тĕлĕнтерет. Кунашкаллисене аслисен хушшинче те асăрхама пулать. Вăрнар районĕнчи Пăртас ялĕнче кун çути курнă Ольга Иванова Австрийская шкул сукмакне такăрлатма тытăнсанах тантăшĕсенчен хăйне евĕр шухăшĕсемпе уйрăлса тăнă. Чăваш кĕнеке издательствин илемлĕ литература редакторĕ ун чухнех кĕнекесемпе кăсăкланнă. Сас паллисене аран-аран палланă пулсан та юмах-халапа интересленсе вуланă вăл. Пуçламăш класра ăс пухнă чухне Ольга хăй тĕллĕн «Чарусăр чăх чĕппи» ятлă пĕрремĕш кĕнекине ăсталанă. Ăна ÿкерчĕксемпе илемлетнĕ.

Юлашки вăхăтра çĕршывра çул çитмен ачасем хăйсем çине алă хуни пирки нумай калаçаççĕ. Чăваш Енре те хăйсен ирĕкĕпе çут тĕнчепе сыв пуллашакан çамрăксем пурри пăшăрхантарать. Пĕлтĕр вĕсен йышĕ, виçĕм çулхипе танлаштарсан, икĕ хут ÿснĕ: 13 ача хăйĕн çине алă хунă.

Пирĕн ентешсенчен чылайăшĕ çуллахи кану кунĕсенче ют регионсене, инçетри çĕршывсене кайса килме ĕмĕтленет. Хăшĕ-пĕри халех турфирмăсенче путевкăсем туянма палăртса хунă.

Ăçта йÿнĕрех — çавăнта

Вĕçĕ. Пуçламăшĕ иртнĕ номерте.
Ĕмĕте пурнăçлакан пирамида

Витĕр касакан çиллĕ Кызылорда, хĕвеллĕ Туркестанпа танлаштарсан, самаях сивĕ тăрăхра вырнаçнă. Урамра уяв пуçланасса кĕтсе шăнса хытрăмăр. Хула варринче лартнă юртăсем тавра халăх татти-сыпписĕр хĕвĕшет те хĕвĕшет. Кашни юрта çумĕнче кавир сарнă, пĕчĕк сценăсем çинче вырăнти юрăçсем тăван халăх юррисене шăрантарчĕç, уява килнисем сĕтелсем çинчи апат-çимĕçе тÿлевсĕрех çирĕç. Циркачсем канат тăрăх утрĕç, каччăсемпе арçынсем кавир çинче кĕрешрĕç, ачасене лашапа тата тĕвепе ярăнтарчĕç. Уява айккинчен пăхса тăма питĕ интереслĕ. Пĕлĕшĕсемпе тĕл пулсан ыталанаççĕ, чуп тăваççĕ, темĕн çинчен хĕрсех калаçаççĕ. Кызылорда хулин мэрĕ Нурлыбек Налибаев уява уçма килнине пĕлтерсен халăх тÿрех шăпланчĕ.

Патăрьел районĕнчи Упамсара пурăнакан Белковсен кил картишне кĕрсен чăхсем пĕр вĕçĕм кăтиклетрĕç, хушăран ĕнесем сасă пачĕç. Тÿрех ăнлантăм: çемье выльăх-чĕрлĕх нумай тытать. Çакна кил умĕнче ларакан техника та çирĕплетрĕ. Вăрманлă тăрăхра пурăннă май Ольгăпа Леонид çулла утă нумай хатĕрлеççĕ.

Ункă юхан шыв хĕррине ĕне çитерме пынă ачасем унталла-кунталла чупнă, вылянă, тăмран икерчĕ «пĕçернĕ». Унччен те пулман — пĕри пĕчĕк Галинăран: «Кулак, кулак!» — тесе кулнă. Хальччен тус-юлташĕ ăна хăйĕнчен нихăçан та уйăрман, кÿрентермен.

апреля 19th

  •  Ӳте вĕри шывпа пĕçертсе ярсан суран çине тӳрех апат тăварĕ сапмалла. Темиçе минутранах ыратни иртет, ӳт те хăмпăланмасть. Тăвар шыçнине хи­рĕçле хăватлă витĕмпе палăрса тăрать, лайăх сиплет.
  •  Вĕри япалапа пиçсе кайсан та сиенленнĕ ӳте малтанхи çеккунтсенчех апат тăварĕ сапса бинтпа çыхмалла. 10 минутран çыхха илме юрать. Алă айĕнче тăвар пулмасан пиçсе кайнă тĕле 10-15 минута сивĕ таса шыва чикмелле е юхакан шыв айне тытмалла. Ку суран сарăласран хӳтĕлет, юн куçассине лайăхлатать, ыратнине ирттерет.

Çăм япаласем тĕрлĕ чирпе аптрасан ырă витĕм кÿреççĕ. Вĕсем сивĕрен хÿтĕлеççĕ, сиплеççĕ. Выльăх çăмĕн паха енĕсене тишкерсе тухар-ха.

Сурăх çăмĕ

Вăл ытти выльăх çăмĕ пекех нÿрĕке лайăх туртса илет, тарпа пĕрле наркăмăшсене кăларать, ÿт-пĕве типĕ тытать.

Сурăх çăмĕ тата шыçнине, ыратнине ирттерекен витĕмпе палăрса тăрать. Çавăнпа унран хатĕрленĕ çи-пуç ăшăтать кăна мар, тĕп сиплевпе пĕрле усă курсан лайăх пулăшать.

Юнри холестерин шайĕ пысăк пулни сывлăхшăн сиенлине кашниех пĕлме кирлĕ. Анчах ăна тăрук чакарни те усăллă мар, тĕслĕхрен, ÿсен-тăранпа виçене ÿстермесĕр усă курса майĕпен чакармалла. Малтан тухтăрпа канашласан лайăхрах.

Ыхрапа пыл. Вунă пуç ыхрана тата вунă лимона хуппипех /вăррисĕр/ аш арманĕпе авăртмалла. 1 литр пыл хушмалла. Холодильникре 5-7 кун лартмалла. Хутăша кунне 3 хут апат умĕн 1-ер чей кашăкĕ ĕмсе çăтмалла. Курс — хутăш пĕтиччен.

Pages